Zmiany w przepisach komorniczych od 01.01.2019 r.

Od 1 stycznia 2019 br. obowiązują dwie ustawy, które reformują działalność komorników. Przełomowe regulacje zawarto w nowej ustawie o komornikach sądowych, jak i odrębnej ustawie o kosztach komorniczych, które zastępują dotychczas obowiązującą ustawę z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, która była kilkadziesiąt razy już zmieniana, doprowadzając tym samym do naruszenia jej wewnętrznej spójności. Celem komornika nie jest wyłącznie koncentrowanie się na zysku, ale ma on kierować się przede wszystkim dobrem interesu publicznego, wymiaru sprawiedliwości i dobrem państwa. Tym samym, głównym założeniem nowej ustawy jest wprowadzenie przejrzystych reguły działalności komorniczej, ale głównie przywrócenie zaufania do zawodu komornika sądowego, który jest funkcjonariuszem publicznym i organem władzy publicznej, a nie przedsiębiorcą nastawionym na zysk.

Zmiany wprowadziły zwiększone uprawnienia nadzorcze i kontrolne Ministra Sprawiedliwości nad komornikami, któremu służy z urzędu prawo do podejmowania w ramach postępowania administracyjnego działań prowadzących nawet do usunięcia komornika z zajmowanego stanowiska, jego zawieszenia go w czynnościach, gdy dojdzie do naruszenia przez komornika w sposób rażący prawa.

Zwiększono także realnie nadzór prezesów sądów rejonowych nad funkcjonowaniem komorników, po to by nadzór nad komornikiem był sprawowany w sposób bezpośredni tam, gdzie działa komornik, a pokrzywdzony mógł na miejscu mieć pomoc i wsparcie ze strony państwa. Przedmiotowa ustawa wyposażyła prezesów sądów rejonowych w uprawnienie służące odsunięciu komornika od wykonywanych czynności na 30 dni i prawo do wystąpienia z wnioskiem, bezpośrednio do Ministra Sprawiedliwości o odwołanie komornika ze stanowiska. Prezesi sądów zostali zobowiązani każdorazowo do podejmowania działań wobec komorników, którzy naruszyli prawo, czy też zasady etyki zawodowej. W przypadku, gdy prezes sądu rejonowego, który pełni funkcję przełożonego komornika w sposó rażący zaniecha w takich sytuacjach nadzóru nad podległym komornikiem, spowoduje narażenie się na odwołanie ze stanowiska. Istotnym novum jest obowiązek nagrywania poszczególnych czynności egzekucyjnych komornika jakie przeprowadza w terenie, zaś takie nagranie musi być dołączone każdorazowo do akt postępowania, po to by móc odtworzyć rzeczywisty przebieg czynności. Poza tym, komornik został zobowiązany do każdorazowego wręczania dłużnikowi przejrzystego formularza skargi, po to by dłużnik mógł skierować ją do właściwego sądu, jeżeli miały miejsce nieprawidłowości. Wprowadzono także zasadę, obowiązkowej asysty policji w przypadku gdy zachodzi konieczność przymusowego otwarcia przez komornika mieszkania dłużnika, czy tez jego przeszukania. Dodać również należy, iż zmieniono zasady prowadzenia egzekucji z ruchomości, na skutek doprecyzowania określenia ruchomości, które nie będą podlegać zajęciu. Założeniem ustawodawcy jest ograniczenie arbitralności w podejmowaniu decyzji, które skutkować mogą pozbawienia dłużnika przedmiotów niezbędnych dla codziennej egzystencji. Mowa tutaj jest o takich przedmiotach i urządzeniach domowych, jak lodówka, pralka, odkurzacz, łóżko czy kuchenka służąca do przygotowywania posiłków. Ponadto, rozszerzono katalog naruszeń prawa, za które komornicy będą odpowiadać dyscyplinarnie. Kancelarie komornicze mają być kontrolowane co najmniej raz na dwa lata, a nie raz na cztery lata, jak obecnie. Kontrolę finansową przeprowadzać ma także naczelnik właściwego urzędu skarbowego. Poza tym, prezesom sądów rejonowych oraz Minister Sprawiedliwości, mogą inicjować kontrole incydentalne, ad hoc, przy udziale biegłego rewidenta.

Według nowych zasad komornicy działają osobiście, a czynności które zlecają asesorom, mają wyłącznie charakter szkoleniowy, przy czym na komorników przerzucono ciężar całej odpowiedzialności, w tym odszkodowawczej, za prawidłowe działanie asesorów, po to aby zapewnić najwyższy standard czynności egzekucyjnych, które powierzono komornikom, jako funkcjonariuszom publicznym, nie zaś ich pracownikom. Celem zapewnienia większego profesjonalizmu komorników, wymaga się aby mieli oni wyższe wykształcenie prawnicze, albowiem aktualnie znaczna część komorników nie ma wyższego wykształcenia prawniczego, stąd nałożono na nich obowiązek ukończenia studiów prawniczych, zakreślając jednocześnie termin 7 lat od dnia 1 stycznia roku następującego po dniu wejścia w życie nowej ustawy, w przeciwnym wypadku będą oni zmuszeni odejść z zawodu. Ustawa podniosła również granicę minimalnego wieku osoby powoływanej na to stanowisko komornika, tj. z 26 na 28 lat. Równocześnie obniżono górną granicę wieku komornika – z 70 do 65 lat, z uwagi na szczególne okoliczności pracy komornika w terenie. Z założenia komornik może działać generalnie na obszarze swojego rewiru. W przypadku braku zaległości w prowadzeniu spraw „z rewiru” przekraczających 6 miesięcy może uzyskiwać premię, która polega na przyjmowaniu spraw z wyboru wierzyciela. Pobierane przez komorników opłaty egzekucyjne została zakwalifikowane jako danina publiczna, która została potraktowana jako dochód budżetu państwa. 

Komornik otrzymuje wynagrodzenie prowizyjne, będące częścią pobranych opłat. Procentowa wysokość wynagrodzenia będzie malała wraz z wysokością ściągniętych przez komornika opłat (od 99 do 60 proc.). Wysokość opłat minimalnych, maksymalnych i stałych ma być określona kwotowo, a nie - jak dotychczas - w formie ułamka przeciętnego wynagrodzenia. Najniższa opłata wynosi 150 zł, a maksymalna nie może przekraczać 50 000 zł. W sprawach o egzekucję świadczeń pieniężnych przewidziano jednolitą stawkę opłaty, określoną jako 10 proc. egzekwowanego roszczenia (do tej pory 15 proc. i 8 proc.). 

Uzależniając wysokość opłaty od rzeczywistego nakładu pracy komornika oraz „premiowania” dłużnika, który reguluje zadłużenie do rąk komornika, przewidziano regulacje, która mówi o obniżeniu stawki opłaty. W sytuacji kiedy dłużnik na poczet egzekwowanego świadczenia wpłaci kwotę bezpośrednio komornikowi, w terminie miesiąca od daty doręczenia dłużnikowi zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, komornik ściąga od dłużnika opłatę w wysokości 3 proc. wartości wyegzekwowanego w ten sposób świadczenia.
Artykuł opracowano na podstawie informacji zaczerpniętych z Biura Komunikacji i Promocji Ministerstwo Sprawiedliwości /https://www.ms.gov.pl/pl/informacje/news,14422,przelomowe-zmiany-w-sluzbie-komornikow--nowe.html
autor: 
radca prawny Monika Walat-Lip

opracowano:
2.01.2019 r.
Tworzenie stron WWW - Kreator stron internetowych